GÖZ PROBLEMLERİ
Bebekler ve Çocuklarda Göz Sağlığı

Bebekler ve 7 yaşına kadar olan çocuklar çoğu zaman bize şikâyetlerini bildiren varlıklar olmadığından “Çocuklarda göz muayenesi”, rutin tarama ve kontrol muayeneleri kapsamında ele alınmalıdır. Bir başka deyişle; bebekler hiçbir şikâyetleri olmasa da değerlendirilmelidirler.

Genel kural, bebeğin fizik olarak değerlendirilebileceği ilk anda göz muayenesinin yapılmasıdır (doğum).

Bebeklerin rutin kontrol muayeneleri sırasında o çağa uygun değerlendirmeleri mutlaka yapılmalıdır. 6 aya kadar olan dönemde tüm bebeklerin göz hareketi ve kayma testleri, indirekt yöntemle göz dibi muayeneleri ve skiaskopik yöntemle optik kusur tespiti muayeneleri gerçekleştirilmiş olmalıdır. Dikkatli bir klinik gözlemi de içeren ilk göz muayenelerinin tamamlanması ve hayatın daha sonraki dönemlerinde de sürecek olan bu düzenli göz kontrolleri konusunda ailelerin bilgilendirilmesi, bebeği kontrolü altında tutan pediatrist veya aile hekiminin sorumluluğundadır.

Yenidoğan Çağı ve 10 Yaşa Kadar Çocuklarda Görme Gelişimi

İlk 6 aylık dönemde göz ve ona bağlı sinir yollarının gelişmesi çok hızlı bir şekilde ilerleyerek bebeğe 7/10 seviyesine kadar varabilen bir görme imkânı sağlar ama gelişme tabi ki burada durmayarak daha yavaş olsa da 4 yaşına kadar devam eder. 4 yaş civarında görme yollarının kılıf geliştirmesi (myelinizasyon) 4–10 yaş arasında da görmeden sorumlu beyin bölümlerinin gelişmesi tamamlanır. Yenidoğan çağı ve ilk 6 aylık dönemdeki normal görme gelişim aşamalarının bilinmesi ve kontrol edilmesi önem taşımaktadır. 1 aylık bebekte artık gözlerin normal hizalanmasının gerçekleşmiş olması gerekir. Bu süre nadiren 3 aya kadar uzayabilir ve bu ayda artık çocuk yukarı ve aşağı doğru cisimleri takip edebilmelidir. İki gözle tek görme (Binokülarite) bu ayda tespit edilebilir düzeydedir. 6.ayda iki gözle tek görme artık iyi yerleşmiş durumdadır. Bebek kısıtlanma olmaksızın tüm yönlere bakabilmelidir. Bebeğin yatay korneal çapları mümkünse ölçülmeli ve kaydedilmelidir. Bu korneal çap tespiti doğumsal ve bebeklik çağı göz tansiyonu problemlerinin erken teşhisinde önemlidir.

Yenidoğan’ ı Tehdit Eden Hastalıklar

Bebeğin ilk aylarında ve yaşlarındaki en önemli ve ciddi görme kaybı sebebi olan görme tembelliği (Ambliyopi) okul çağına yeni gelmiş olan çocukların %5–7’ si gibi çok yüksek bir oranda tespit edilmiştir. Bu döneme kadar bu durumun çocuğun kendisi tarafından aileye bildirilmemesi ve bir şikâyette bulunulmaması sık rastlanan bir durumdur. Çünkü görme tembelliği genellikle bir gözü tutar ve çocuk bunun normal olmadığının farkında olmadığı için şikâyet edemez. Bu durum rutin göz muayenesinin önemini arttırmaktadır. Erken teşhisle tedavi edilebilecek olan görme tembelliğinin, 5 yaşından sonra tedavisi çok zordur. 5 yaşından sonraki tedavilerde etkili sonuç nadiren elde edilebilir. Görme tembelliği sonucu bir veya iki gözünün görmesinde önemli derecede kayıplara uğramış bir insanın ileride istediği mesleği (pilotluk, cerrahlık, şöförlük v.b) yapması imkânsızlaşacak ve ehliyet gibi yaşamsal önemdeki belgeleri bile elde etmesi zorlaşacaktır. Bebeklik çağında erken teşhis ve tedavisi çok önemli olan göz hastalıklarını şöyle sıralayabiliriz.

Optik kusurlar ve görme tembellikleri
Doğumsal kataraktlar
Gözyaşı yolları tıkanıklıkları
Şaşılıklar
Doğumsal retina ve koroid hastalıkları
Göz tümörleri
Doğumsal glokomlar
Kornea hastalıkları

Bu hastalıklardan retinoblastoma adı verilen tümör ortalama olarak 18 aylıkken ortaya çıkmakta ve çoğu zaman kendisini “gözlerde kayma” ile ortaya koymaktadır. Erken teşhis bu durumda gözü kurtarmak bir yana hayat kurtarıcı olabilmektedir. Erken safhalardaki bir retinal tümörü ailenin kendisinin tespit edebilmesi imkânsızdır. Aile tespit ettiği zaman (genellikle gözde kayma şikâyeti ile aile başvurabilir) tümör ilerlemiş olmakta ve tedavi şekli ve başarısı bu durumdan çok olumsuz etkilenebilmektedir.

2–2,5 yaş civarı ise akomodatif (uyumla ilgili) şaşılıklar dediğimiz bir şaşılık türünün ortaya çıktığı yaş aralığıdır. Erken teşhis ve tedavinin çok önemli olduğu diğer göz hastalıkları gruplarıdır.

Bebekler ve çocuklar için tavsiye edilen ideal rutin göz muayenesi periodları:

Doğumda
6. ayda
12. ayda
18. ayda
2. yaş
3. yaş

Okul çağına kadar her sene yapılmaktadır.

Bu konuyla ilgili daha detaylı bilgi almak için “ Göz Hastalıkları Polikliniği “ ne başvurabilirsiniz.